In deze aflevering van Bello’s podcast schuift Sabine Voets aan. Sabine is eigenaresse van De Snuffeltuin, kynologisch instructeur, heeft een hondenschool én een hondenuitlaatservice. Kortom: bij Sabine draait eigenlijk alles om honden, hondengedrag en hondenwelzijn.
En dit keer hebben we het over iets wat voor honden ontzettend belangrijk is, maar door veel baasjes nog vaak wordt gezien als “treuzelen”: snuffelen.
Want eerlijk is eerlijk: wie heeft er niet weleens gedacht tijdens een wandeling: kom op, loop nou eens door? Terwijl je hond met zijn neus vastgeplakt lijkt aan een grasspriet, een paaltje of een willekeurig stukje stoep. Maar volgens Sabine is dat snuffelen allesbehalve tijdrekken. Het is een natuurlijke behoefte van je hond. Sterker nog: ze vergelijkt het belang van snuffelen met eten en slapen.
Snuffelen is geen bijzaak, maar een basisbehoefte
Sabine vertelt dat snuffelen voor honden echt een oerinstinct is. Het is iets wat elke hond nodig heeft en wat je eigenlijk elke dag zou moeten toestaan. Snuffelen hoeft niets te kosten, je hebt er geen ingewikkelde training voor nodig en het kan bij elke hond.
Toch zien veel mensen het tijdens de wandeling vooral als iets irritants. De hond blijft staan, wil overal ruiken en het rondje duurt daardoor misschien langer dan gepland. Maar vanuit de hond gezien gebeurt er op dat moment juist iets heel waardevols.
Een hond “kijkt” namelijk met zijn neus. Waar wij vooral onze ogen gebruiken om de wereld te begrijpen, gebruikt een hond zijn neus om informatie te verzamelen. Sabine maakt daarbij een mooie vergelijking: als je je hond niet laat snuffelen tijdens de wandeling, is dat een beetje alsof je hem geblinddoekt meeneemt naar buiten. Hij is er wel, maar hij krijgt nauwelijks mee wat er allemaal in zijn omgeving gebeurt.
Wat gebeurt er in het lichaam van een hond als hij snuffelt?
Tijdens de aflevering legt Sabine uit dat honden op verschillende manieren ademhalen. Bij normale ademhaling gaat de lucht vooral richting de longen. Maar als een hond echt aan het snuffelen is, gebeurt er iets anders. De ademhaling versnelt enorm en de lucht komt terecht in het reukgedeelte van de neus.
Daar zitten geurreceptoren die moleculen uit de lucht opnemen. Die informatie gaat razendsnel naar de hersenen, onder andere naar het gebied waar emoties en herinneringen worden verwerkt.
Dat betekent dat geur voor honden niet zomaar “een luchtje” is. Geur is informatie. Geur kan gekoppeld zijn aan eerdere ervaringen, emoties en herinneringen. Een hond kan door te ruiken allerlei dingen oppikken: welke hond er is geweest, of het een reu of teef was, of een hond gezond was, of er mensen of andere dieren in de buurt zijn geweest en soms zelfs geuren die al dagen oud zijn.
Snuffelen is dus niet alleen lichamelijk interessant, maar ook mentaal ontzettend belangrijk.
Snuffelen helpt je hond ontspannen
Een belangrijk punt uit het gesprek is dat snuffelen een hond kan helpen om tot rust te komen. Tijdens het snuffelen worden er stoffen aangemaakt die een rustgevend effect kunnen hebben, zoals dopamine en oxytocine. Daardoor kan een hond prikkels beter verwerken, spanning loslaten en meer ontspannen worden.
Sabine ziet dat ook terug bij honden die stress ervaren. Bijvoorbeeld honden uit het asiel die naar De Snuffeltuin komen. In het begin komen sommige honden gespannen binnen, maar na een tijdje zie je de spanning letterlijk van ze afvallen. Ze gaan op ontdekkingstocht, maken contact en worden zelfverzekerder.
Voor honden die onzeker, gestrest of gespannen zijn, kan snuffelen dus enorm waardevol zijn. Sabine zegt dan ook: heb je thuis een hond die veel spanning ervaart? Kijk dan eens of hij wel voldoende kan snuffelen.
De snuffelwandeling: laat je hond kiezen
Een gewone wandeling en een snuffelwandeling zijn volgens Sabine niet hetzelfde. In het ideale geval zou eigenlijk elke wandeling een beetje een snuffelwandeling mogen zijn. Maar ze snapt ook dat dit in het dagelijks leven niet altijd haalbaar is.
Daarom adviseert ze om in elk geval bewust snuffelmomenten in te bouwen. Bijvoorbeeld één wandeling per dag waarin je hond echt mag bepalen waar hij heen wil, zolang het veilig is.
Bij een snuffelwandeling draait het niet om kilometers maken. Het gaat erom dat je hond de tijd krijgt om informatie te verzamelen. Misschien loop je in een half uur maar een paar honderd meter. Toch kan zo’n wandeling voor je hond veel waardevoller zijn dan een uur stevig doorlopen zonder ruimte om te ruiken.
Sabine laat haar eigen honden tijdens zo’n wandeling zoveel mogelijk zelf kiezen. Ze mogen hun neus achterna gaan, bepalen waar ze willen snuffelen en hoelang ze ergens willen blijven staan. Pas als ze klaar zijn, lopen ze vanzelf verder.
De geurwereld van je hond is zijn social media
In de podcast komt ook een mooie vergelijking voorbij: snuffelen is voor honden een beetje alsof ze hun social media checken. Of, zoals Sabine het noemt, alsof ze de ochtendkrant lezen.
Via geuren ontdekt je hond wie er in de buurt is geweest, wat er is gebeurd en wat er speelt in zijn wereld. Een plasje van een andere hond is voor jouw hond dus veel meer dan zomaar een geur. Het is informatie.
Daarom kan het gebeuren dat je hond uitgebreid blijft hangen bij een plek waar eerder een andere hond is geweest. Misschien gaat hij zelfs klappertanden, kwijlen of likken aan de grond. Dat kan er voor ons misschien wat gek uitzien, maar voor je hond is het onderdeel van het verzamelen van informatie.
Sabine legt uit dat honden ook het orgaan van Jacobson hebben. Dit speelt onder andere een rol bij het opnemen van bepaalde geurstoffen, zoals feromonen. Vooral bij geuren van bijvoorbeeld een loopse teef kan een hond daardoor heel intensief bezig zijn met ruiken en likken.
Snuffelen is niet hetzelfde als hersenwerk
Snuffelen en hersenwerk worden vaak in één adem genoemd, maar Sabine maakt daar wel onderscheid in.
Bij hersenwerk doe je meestal samen met je hond een activiteit. Je hond moet nadenken, iets oplossen en vaak ook leren hoe hij bij een beloning komt. Denk aan puzzels of zoekspelletjes.
Vrij snuffelen is anders. Dan bepaalt je hond helemaal zelf wat interessant is. Jij hoeft daar eigenlijk niets voor te doen, behalve ruimte geven en kijken naar je hond. En juist dat kijken is volgens Sabine ontzettend waardevol. Door naar je hond te kijken terwijl hij snuffelt, leer je hem beter begrijpen.
Je ziet bijvoorbeeld wanneer hij geconcentreerd is, wanneer hij twijfelt, wanneer hij iets interessant vindt en wanneer hij klaar is om verder te lopen.
Hoe herken je ontspannen snuffelen?
Niet elk snuffelmoment betekent automatisch dat je hond ontspannen is. Soms kan snuffelen ook overspronggedrag zijn. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer er plotseling een andere hond aankomt en jouw hond het spannend vindt. Hij kan dan gaan snuffelen om eigenlijk te laten zien: ik ben met iets anders bezig, ik hoef even niets met jou.
Volgens Sabine kun je verschil zien tussen ontspannen snuffelen en gespannen snuffelen door goed naar de lichaamstaal van je hond te kijken.
Een ontspannen hond is los in zijn lijf. De houding is normaal, de staart is ontspannen en de oren staan niet gespannen. Een hond die snuffelt vanuit spanning kan juist lager in zijn houding worden, zijn staart anders dragen of strakker in zijn lijf zitten.
De belangrijkste tip: kijk naar je hond. Leer herkennen wat normaal gedrag is voor jouw hond, zodat je ook sneller merkt wanneer er iets verandert.
Geef je hond keuzevrijheid
Een ander belangrijk thema in de aflevering is keuzevrijheid. Honden moeten in onze mensenwereld al ontzettend veel. Ze lopen aan de lijn, moeten zich aanpassen aan ons tempo en krijgen vaak weinig ruimte om zelf keuzes te maken.
Sabine legt uit dat keuzevrijheid honden meer zelfvertrouwen kan geven. Als een hond zelf mag bepalen waar hij snuffelt en welke kant hij op wil, zolang het veilig is, geeft dat hem een gevoel van controle.
Daarvoor hoeft je hond niet per se los te lopen. Sabine vertelt dat haar eigen honden ook niet loslopen, maar wel een lange lijn hebben van een paar meter. Daardoor krijgen ze toch ruimte om te ontdekken, zonder dat het onveilig wordt.
Vooral voor honden die niet los kunnen lopen, kan een langere lijn dus veel verschil maken.
Netjes naast lopen of vrij wandelen?
Veel baasjes willen graag dat hun hond netjes naast loopt. En eerlijk: in sommige situaties is dat natuurlijk ook handig. Denk aan oversteken, drukke straten of wanneer je een andere hond passeert.
Maar Sabine maakt onderscheid tussen twee manieren van wandelen. Je hebt wandelen met aandacht voor de baas, waarbij de hond even dichtbij loopt. Dat is praktisch en soms nodig. Daarnaast heb je vrij wandelen, waarbij de hond de ruimte krijgt om de lijn te gebruiken, te snuffelen, te kijken en zijn omgeving te ontdekken.
Volgens Sabine is dat vrije wandelen het meest waardevol voor de hond. Niet trekken aan de lijn, maar wel ruimte krijgen om hond te zijn.
Snuffelen met een korte snuit
In de aflevering wordt ook besproken dat sommige honden anatomisch meer moeite kunnen hebben met snuffelen. Denk aan honden met een korte snuit. Bij deze honden is de bouw van de neus anders, waardoor snuffelen meer energie kan kosten en soms zelfs benauwdheid kan opleveren.
Sabine noemt als voorbeeld een bulldog uit haar uitlaatservice die bij temperaturen boven de vijftien graden al moeite kan krijgen tijdens een normale boswandeling. Dat maakt snuffelen niet minder belangrijk, maar het vraagt wel om extra aandacht van de baas.
Ook honden met een korte snuit hebben behoefte aan snuffelen, maar het is belangrijk om goed te kijken wat je hond aankan.
Snuffelen thuis: snuffelmatten en zoekspelletjes
Naast wandelen kun je je hond ook thuis snuffelmomenten aanbieden. Denk bijvoorbeeld aan een snuffelmat. Maar Sabine benadrukt dat je zo’n snuffelmat wel goed moet gebruiken.
Veel mensen gooien er gewoon een hand brokjes overheen en laten de hond zijn gang gaan. Maar volgens Sabine is dat niet altijd de beste manier. Het spel moet passen bij je hond. Niet te makkelijk, want dan is je hond zo klaar. Maar ook niet te moeilijk, want dan kan frustratie ontstaan.
Bij een jonge hond of een hond die het nog moet leren, begin je simpel. Leg een brokje zichtbaar neer, laat daarna zien dat je er eentje verstopt en bouw het langzaam op. Zo leert je hond zijn neus gebruiken zonder dat het frustrerend wordt.
Ook de duur is belangrijk. Snuffelen kost energie. Maak het dus niet te lang en kijk goed wanneer je hond genoeg heeft gehad.
Welke beloning gebruik je bij snuffelwerk?
Als je voertjes of snacks gebruikt bij snuffelwerk, is het belangrijk om niet te veel te gebruiken. Het moet niet alleen om eten draaien.
Sabine legt uit dat een beloning pas een beloning is als je hond het ook écht als beloning ervaart. Wat voor de ene hond geweldig is, kan voor de andere hond totaal oninteressant zijn.
Daarom is het slim om uit te zoeken waar jouw hond blij van wordt. Wat vindt hij echt lekker? Waar wil hij moeite voor doen? En welke snack is prima voor een simpel spelletje, maar niet bijzonder genoeg als grote beloning?
Door daarin te variëren, kun je snuffelwerk leuk en waardevol houden.
Wat als meer baasjes hun hond laten snuffelen?
Sabine hoopt vooral dat baasjes bewuster naar hun hond gaan kijken. Dat ze zien waar hun hond blij van wordt en wat snuffelen met hem doet.
Als meer honden de ruimte krijgen om te snuffelen, verwacht ze dat honden relaxter worden, meer zelfvertrouwen krijgen en minder snel probleemgedrag ontwikkelen. Niet omdat snuffelen alles oplost, maar omdat het aansluit bij een diepe natuurlijke behoefte van de hond.
Een blije wandeling hoeft dus niet te betekenen dat je kilometers maakt. Soms is een korte route vol geuren precies wat je hond nodig heeft.
De belangrijkste tip van Sabine
Aan het einde van de aflevering geeft Sabine een duidelijke tip mee:
Ga snuffelen en geniet van je hond.
Laat je verrassen door waar je hond heen wil, welke geuren hij interessant vindt en hoe hij de wereld ontdekt. Laat je telefoon thuis, kijk naar je hond en geef hem de ruimte om zijn neus te gebruiken.
En voor honden die niet los kunnen lopen: gebruik waar het veilig kan een langere lijn van bijvoorbeeld 2,5 of 3 meter. Zo geef je je hond meer bewegingsvrijheid en meer kans om zelf op onderzoek uit te gaan.
Want uiteindelijk is snuffelen niet zomaar iets wat je hond onderweg doet. Het is ontspanning, informatie, mentale uitdaging en welzijn in één.
